الگوی صورتحساب فروش ارزی و خدمات ارزی در سامانه مؤدیان چیست؟

فاکتور ارزی سامانه مودیان برای ثبت فروش کالا و خدمات به مشتری خارجی، یا هر معامله‌ای که با ارز غیرریالی تسویه می‌شود، به کار می‌رود. در آن، نوع ارز، نرخ برابری با ریال در روز معامله (بر اساس نرخ اعلامی مرکز مبادله یا سامانه سنا)، مبلغ ارزی و معادل ریالی آن درج می‌شود تا اعتبار مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده درست حساب شود.

طبق قوانین سازمان امور مالیاتی کشور در تارنمای رسمی intamedia.ir، مهلت ارسال صورتحساب‌های صادره به سامانه مؤدیان حداکثر ۲۱ روز از تاریخ صدور فاکتور است. الگوی انتخابی (صادرات یا فروش ارزی) هم باید با مشخصات طرف معامله و نحوهٔ رفع تعهد ارزی جور باشد.

مثال: فروش خدمت نرم‌افزاری به یورو

مثال. آرش مدیر یک شرکت نرم‌افزاری در تهران است، برای یک شرکت خارجی وب‌سایت طراحی می‌کند و دستمزدش را به یورو می‌گیرد. برای رسمیت دادن به درآمد صادراتی و استفاده از نرخ صفر مالیاتی خدمات صادراتی، فاکتورهایش را بر اساس اصول فاکتور ارزی سامانه مؤدیان ثبت می‌کند.

مبلغ قرارداد ۵,۰۰۰ یورو است و نرخ اعلامی روز در مرکز مبادله ۵۵,۰۰۰ تومان برای هر یورو. پنج هزار یورو ضرب در ۵۵,۰۰۰ تومان می‌شود ۲۷۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان؛ این همان ارزش کل معامله است که در فاکتور ثبت می‌شود. همهٔ اقلام جدول، از جمله کد کالا و خدمات (کد آیسیک یا شناسهٔ یکتای خدمت)، هم ریالی و هم ارزی درج می‌شوند.

چرا این عدد مهم است؟ سازمان امور مالیاتی معادل ریالی درآمد را مبنای بررسی حساب‌های بانکی و تعهدات ارزی می‌گذارد. اگر آرش معادل ریالی را کمتر ثبت کند، هنگام رسیدگی به عملکرد با کسر اعتبار مالیاتی روبه‌رو می‌شود. عدم تطابق نرخ ارز اعلام‌شده با سامانهٔ رسمی هم می‌تواند به رد صورتحساب و جریمهٔ بند (ث) ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی برسد.

مدارکی که پیش از صدور لازم دارید

گام اول، شناسهٔ یکتای حافظهٔ مالیاتی و گواهی امضای الکترونیک است. بعد شناسهٔ کالا یا خدمت صادراتی را از سامانهٔ stuffid.tax.gov.ir بگیرید تا معلوم شود مشمول معافیت صادراتی هست یا نه.

• ثبت‌نام کامل در سامانهٔ مؤدیان و دریافت کد اقتصادی ۱۲ رقمی.
• شمارهٔ اظهارنامهٔ گمرکی (پروانهٔ صادراتی)، اگر کالای فیزیکی می‌فروشید.
• نرخ رسمی ارز در روز صدور فاکتور، از منابع مورد تایید بانک مرکزی.
• نوع صورتحساب: الگوی صادرات کالا یا الگوی فروش ارزی خدمات.

آرش اول شناسهٔ اختصاصی یا عمومی خدمت نرم‌افزاری را گرفت و بعد الگو را در نرم‌افزار حسابداری فعال کرد. مشخصات خریدار خارجی (کد فراگیر اتباع یا شناسهٔ شرکت خارجی) را هم کامل وارد کرد تا فاکتور در پردازش کارپوشه برنگردد.

یادداشت عملی — در فاکتورهای ارزی زیاد می‌بینم که رد شدن از نرخ ارز است، نه از خود مبلغ. عادتی که من توصیه می‌کنم: نرخ را همان روزی که فاکتور را صادر می‌کنید از منبع رسمی بردارید و تاریخش را کنار عدد یادداشت کنید. اگر فاکتور را چند روز بعد می‌فرستید، تاریخ صدور را عوض نکنید؛ نرخ باید مال همان تاریخ بماند.

صادرات کالا یا فروش ارزی خدمات؟

مهم‌ترین تصمیم، انتخاب «نوع الگوی صورتحساب» و «نحوهٔ تسویه» است. برای صادرات کالا از الگوی صادرات سامانه مؤدیان استفاده می‌کنید تا شمارهٔ پروانهٔ گمرکی و گمرک مبدا ثبت شود. خدمات ارزی الگوی دیگری دارد و اگر الگو را اشتباه بزنید، رابطه‌تان با سامانهٔ رفع تعهد ارزی به هم می‌ریزد.

تاریخ معامله و نرخ تبدیل هم به هم گره خورده‌اند. اگر تاریخ اشتباه ثبت شود، سامانه خطا برمی‌گرداند و نرخ ارز با پروانهٔ گمرکی یا تاریخ صدور همخوانی پیدا نمی‌کند.

آرش خدمت می‌فروشد، پس به شمارهٔ پروانهٔ گمرکی نیاز ندارد؛ در عوض مشخصات ارزی و شناسهٔ خدمت باید بی‌نقص باشد.

کدهای خطایی که فاکتور ارزی را برمی‌گرداند

1. کد خطای 4109 (عدم تطابق نرخ ارز): نرخ واردشده با نرخ سامانهٔ مرکزی در آن تاریخ فاصلهٔ زیادی دارد. نرخ را دقیقاً از تارنمای رسمی مرکز مبادله بردارید.
2. کد خطای 4201 (شناسه کالا/خدمت نامعتبر): شناسهٔ عمومی غیرفعال یا نادرست به کار رفته است.
3. شمارهٔ گمرکی جا افتاده: در فروش کالای فیزیکی، اطلاعات صادرات را مطابق ثبت فاکتور صادراتی سامانه مودیان کامل کنید.

اولین فاکتور ارزی آرش با خطای نرخ برابری برگشت. نرخ را بر اساس تاریخ فاکتور اصلاح کرد، دوباره فرستاد و کد رهگیری ۲۲ رقمی (Inno) را گرفت.

بعد از ارسال: استعلام وضعیت

بعد از ارسال، وضعیت صورتحساب را در کارپوشه کنترل کنید. در نرم‌افزار حسابداری، در صفحهٔ «فاکتور فروش» دکمهٔ «ارسال به مؤدیان» را بزنید تا وضعیت استعلام شود و کد یکتای مالیاتی فاکتور برسد. تا این کد را نگرفته‌اید، کار تمام نشده است.

اگر فاکتورهای ارزی و ریالی را با هم صادر می‌کنید، ابزارهای حسابداری آنلاین نرخ، تاریخ و الگو را کنار هر فاکتور نگه می‌دارند و ارسال به‌موقع را ساده‌تر می‌کنند؛ ثبت منظم همین سه مورد مسیر استفاده از معافیت‌های صادراتی را هموار می‌کند.